PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : köyümüzün tarihi


lasaka61
03-30-2009, 22:56
KOYUMUZUN HUDUTLARI

1HICRI 1159 TARIHLI FERMANDA IHTIMENA KOYUNUN HUTUTLARI

CANAKCI IRMAGI. DERIN IRMAK.MERDIVEN AYAGI. BALIK DERESI. TAS BOGAZI

KUZU GOLU.UCARSU SAHIN KAYASI. KALE KIRANI. TAHTA KOPRUSU.ULUDERE

CANAKCI IRMAGINA BAGLIDIR

Köyümüz Akçaabat ilçesinin en eski yerleşim yeridir.Bu yazı 1996 da Akçaabat da yayınlanan bir dergiden alınmıştır.

Salpazarı'nın Doruk kirişi köyünden 52 yaşındaki Hasan Türkmen'in aktardığı söylence, yaylaların bir zamanlar sürekli yerleşim yerleri olduğunu gösteren ilginç izler taşıyor:

"Cok eskilerde Kadırga yaylasında bir kabile yaşarmış. O zamanlar iklim çok ılımanmış. Bu yüzden yaz kış orada kalır, ekin ekip biçerlerlermiş. Meyve bahçelerinde tavuklar gezinir, otlaklarda koyun kuzu meleşir, çimenlerde çoluk çocuk oynaşır, sözün özü rahat ve mutlu bir yaşam sürerlermiş.

Günlerden bir gün herkesi şaşırtan bir olay görülmüş. Ekin ekenler, koyun kuzu güdenler, çayır çimen biçenler o güne dek hiç görmedikleri tüy gibi bembeyaz taneciklerin gökten yere doğru öbek öbek akışı karşısında şaşakalmışlar. Bu tanecikler çoğa kalmadan tüm obayı kaplamış. Hava birdenbire soğumuş. Hayvanlar bağrışmaya, koyunlar meleşmeye, çocuklar ağlaşmaya başlamış.

Hemen obanın Koca Dede'sine koşmuşlar. Yaşlı adam dışarı çıkmış.

Uzaklara, yakınlara göz gezdirmiş. Elini siper ederek gök yüzüne bakmış. Kendi kendine derin düşüncelere dalmış. Bir süre sonra çevresine toplananlann gözlerine baka baka konuşmaya başlamış:

-Evlatlarım, bu bize yüce Tanrı'dan gelen bir uyarıdır. Gökten düşen o beyaz taneciklere kar denir. Belli oldu ki artık buralarda kışlayamayız. Kendimize yeni kışlaklar bulmamız gerek.

Arkasından eklemiş:

-Koca öküzleri yemleyin. Sabah erkenden yola çıkalım. Oküzler nerede durursa orayı yurt edinelim.

Kabilenin iki öküzü varmış. Onları yedirmişler, içilmişler, alınlarına burunca, boyunlarına çıngırak takmışlar. Gün açımında yola girmişler. Uç gün üç gece yol almışlar. Bir yamaçtan geçerken öküzlerden biri yere çöküp yana uzanmış. Kabilenin.yansı bu öküzün çöktüğü yerde kalarak orayı yurt edinmişler. Oküzün adı Ihtimena olduğundan onun yanında kalanlar yeni yurtlarına bu adı vermişler.

Oteki öküz yoluna devam etmiş. O da uçsuz bucaksız bir gölün kıyısındaki düzlükten geçerken birdenbire durup yere çömelmiş. Ikinci öküzün adı Kal anima olduğundan bu düzlük alana Kalanıma demişler.

Hasan Türkmen, sözünü şöyle bağladı:

"Akçaabat'ta Ihtimena ve Kalanima adlarıyla anılan iki köy olduğununu duyduk ama nerede olduklarını bilmiyoruz. Biz dedelerimizden duyduklarımızı bizden sonra gelenlere anlatıyoruz. Eğrisini, doğrusunu Allah bilir." (7)

Gerçekten Gökçeler köyünün eski adı Ihtimena, Söğütlü köyünün j eski adı Kalanima'dır.


Bu yerleşim yerinin adını Akhtemena, Eyüplü şeklinde yeni karye adı olarak görmekteyiz. Düzköy Kazası’na bağlı bir köy olup, Doğanköy ve taşocağı köyleri arasında Kaledere (Kalenima) Havzasındadır.

Adın kökü Ihtime+na şeklindedir. Türkçe sözlüklerde Ihtima himayeden, perhiz, kaçınma, sığınma, himayesine girme anlamlarında görülmektedir (263). Arapçada ise barış antlaşması yapmak anlamında Ihtimam sözü kullanılır (264). Bu ifadeler esasında Türkçe ve Arapça karışımı korunmaya muhtaç, sığınma, sığınanlar olarak bu adın toponime dönüştüğünü gösterir.
Bulgaristan’daki Ihtimam (Stipone) kenti, Balkanlarda Ihtimam ovası, Ihtimam dağları aynı menşelidir.

263 Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Büyük Lügat, “Türdav Yayınları”, Komisyon, Istanbul 1990, s. 425.
264 T. Acaroğlu, Bulgaristan’da Yer Adları, Ankara 1988, s. 193-194
The Kalenima Deresi Basin

lasaka61
03-30-2009, 23:08
Text .99 Sf. 198-201 Mustafa Lermi, 66

DEFİNELER VE KITLIKLAR

Habu habu bỊzım muỊtlar var ya/ Burda BaGır/ kimiş altın şỊndi toprau kazayỊruk ta onda ha_böle/ pul Buk bi şeyler bulunύye/ Bunlar ne_oläcak/ habu pul Bul gibin Bulunanlardän ne olur bunlardan/ ince aynı Bul gibin işte şöyle bi Gücük Bullar gibın/ topraä yaBışı˚r/ rengi poz/Bẹaz kendi bẹaz Dopraı Boz/ pul deduumı[n] rengi Beäz/ oni Diyerım ben Gi ne olu Bunları/ bu neä Benze Bula/ kimi˚ş mı _olır Bundan/ yoksa ne olύ bundan anlamayruk oni_Ịşte/ biz onlari.../ çόk eskiden boyle päk bi yerlerden çıkardiler/ kimse bi şe_anlayamaduu.../ biz anlayamaduk/ başka bỊlmem/ illä Da bu mu[h]itlar Boş Deẹl/ Bulunur/aransa bulunur ama sen miDemeın temỊn/ bi şey vardı/ tuDarsın onỊ her olduunỊ Gösterı[r](1)/ biz.../ kulbede (2) gideyrım/ o zaman da vaburlan giderdım/ kittım trabzana/ rihtıma gittım bineceu[k] vaBura/ Geldi/ Ba:uluma tύtti bόyle bi_alet/ Dedi_Gi bunda temir var dedi/ aş bakaỊm dedi/dedım var dedım/ boyle çekiş var bunda dedi o:dun/ dedım evet yau (3) komỊşύk dedım/yau kaplarỊ var dedım/ aştım bauli/ au tişärdan tύtti_oni_uriyä/ içinde ne-olduunỊ anladỊ/ ö[y]le bi alet var_ıdi onlarda ill’a Bu Dopaxlarda alet tutulsa bi şey bulunur//şindi sen buni (4) Bana tuttın/ adamı[n] biri dedi_Gi pir güne geleco:k/ konı˚şacaksın/ bi Dekka_sora karşına çỊkacak/ busındi karşımuza çıkacak deil mi//


Bura Gökçeler/ ixtimena_edi şindi Gökçelär/ eski ismi ixtimena şỊndi Gόkçelär//
Eski ta:reύ işte diyẹrım saa eskiden ihtimena köy[i˚]/ şindi oldi.../ urusların k’ełduu zamanda ben bu kadar var yo:dum/ruslar gelmesinde ben bu kadar var yo:dum/ ruslarỊ burdan pia:sede kovaladỊ buranın halGı hep ta ka:dın/ biz erGek yo:ıdi burda erge[k]ler topladi sürdiler/ kadınlar bunlarỊ ko:valadi şu aşaaGi tereye kadar ẹndirdi ama igerdän (5) kuvet G’äłınce haydẹ baGaỊm bỊzi çıkardiler burdan/ çıktuk/ kỊmi˚ Bolanıncaa (6) Gada gitti/ polanıncaı bỊlı˚rmısın/ bu Darafta/ Bolanıncaa Gada gitti/ kimisi burda icerde kaldi/ Galanimada (7) kaldỊ/ biz yerlerẹmızi e:ktuk gittuk/ bU:day mesel’a/ obirler da boyle dönmi˚ş/ bellenmi˚ş/ dönduk bi daha/ burıyä yaz esnasında G’äłduk/ Bo:dalar kelle vermiş/ Gäldık burỊyä Gi Bo:ların gellesinẹ vurduk/ ee˚tme ( Diyermen dä yok/ evlerımı˚z hep yaxtiler/ tutuk bunı saşta kavurduk/ yeduk/ burda GendỊmύz Dutı˚namaduk gettuk Donyäa/ armut Bolluu var_ıdi/ armutan/ furunladuk armuDi/ onlan idare_etuk burıyä geldı˚k bir daa yerlerımızi reşberluk etuk/ yavaş yavaş yavaş yavaş / huzur bulduk/ yerlerimi˚z Dar/ hale ha şỊndiGi halde de yerlerımı˚z Dar/ e/ bir mesel’a ayak uzatacax bi vaziyet deil sỊndi/ hep Dar yerımı˚z Dar olduu uçύn idare yok/ hep kulbet/ bak a:şỊndi benım ύzerıme pir dönüm yer yok/ taBulı/ Bir dönüm yerım yok/ atmişbeş atmişaltỊ deyim (9) ha şı˚ndi yaşım/ yaşım atmişaltı/ bir dönύm Ba˚badan yer yok ύzerımme ts:BύlỊ/ ba˚bamı[n] yeri yok/ ba˚bam ölmi˚ş Dedemden öncä/ mal sa:ıbi olamadi/ hau De˚demden ne_Düştisa bize/ Dedemύn çecύkleri fazla_Ịdi/ peş hi˚ssi oldi/ Bi yer peş hi˚ssi oldi/ ne kalı[r]sa on[d]an/ pi buÇuk dönüm yer düşti adam başına/ bi buÇuk dönümlän sen ne_edersı[n] bu esidä (10) / yavaş yavaş sen sattın/ elỊmı˚z yettisä senden alduk oDeGinden deyiGän/ Gıyımızı buca:mızı kazmayä vurduk/ DeyGän böyle idre_ettuk gelduk ama idarre idare olacax durum deẹl/ hane idare olacak durum deẹl/ e diycesin Gi alem çıgı (11) da bi Darafa gidey/ Biz demäk ki bu ẹsirdä fä:Gır kalan fä:Gır/ hau eski .../ memleGet neresi//nırveç/sen bilmessın/ Deriden çaruk_Giyerduk çaruk Derid’en/ ha_şỊndi fe:Gır (12) var Gi aynı hau :Gır hä/ çanlanan da ha: boyle Biräz bi idarecuk buldi/ kỊmisi da Göe çıkti Gi aya çıkti aya çıkti aya/ ne bileỊm/ sa:luG_olsun da Gene ne_apalım/hẹr şey/ Bahalıluk ta ço:k/ her gün ustine zam her gün ustine zam/ ne oläcak bu / ma:azallah/ alla k’emi çümlesine emir versın da eyluu kavuştırsın yoksa/ ne bileim ne diyim/ bu ye:sirde/ vaziyetler çok/ Durumsuz//



otύsseGizde asker olduk/ kırGikiDe te:ris oldım/ bak otύseGizde asker olduk/ biz askere gideyGän/ peş kurύşluk ekmeύlan yüz paraluk helva yiyemezduk/ şỊndi o vaziyetlen askere git/ ekmek karnäye bindi/ karnäye bindi da yeDer Gi olsa/ karne marne eolsa/ o da olύnmazdi yanẹ/ e şύkrolsın/ yavaş yavaş karneden da Geştuk/ misirẹmuz da heB_eimuzden aldi:dile/ burda hüGümet Doplar misiri alıdi da/ sen ne_yiyecesın/ yarım Giło misir nufus başına/ yarım Giło misir/ kaş nύfύssan işte yarım Giło ilän idare olmazdi yanẹ/ allaa şüGür / bizım burỊyä o kada vurmadi çoktan çoG zenginşer misiri hep yere gömdile/ kortiler aliylär elỊmύzden/ Gömdiler misirleri yere/ biz o tarihta asker iduk/ bak oDύseGizde askere gittuk kırGikide te:ris olduk/ ekmek karnede/burıyä ayak bastuk/ yavaş yavaş ondan da kurDarduk/ şύkro[l]sun allaha şindi idare ediyẹruk ama işte ha_ό[y]le dedım saa ya/ Durum fena/ Gene Bua da raziyuk/ Bundan daa da Beteri gelmesın allah getırmesın/ buna razıyuk bundan beterin da_alla getırmesın/ Daa bi Dẹyecύύm yok/ seferberlukten aldım da/ burda bitüduk//

biz kittuk deruk/ kittınız mı/ Gittuuz mi/ Gäłduuz mỊ/ bizde bu// her yerde Deisikluk var/ şỊndi Don’älỊlar var/ onlarun lisanỊ daha başka/ onlar Bir Dil konύşύ biz anlamazuk acaba bize küfur mi yaBay/ yoksa ne Dẹy anlamazuk/ hen (13) ẹy lisan çepnide/ çepnilerde hen ẹyi lian onlarda/ onlarύn lisani bỊzimGinden de daa iyi anlaşılır/e//mustafa lermi/ o:li yok bän şỊndi bu nύfύs k’a:Di lermi küDuk lermi lermıo:li Deduun zamandä_ordä habuu lermio:lının isimini çok o:raştı˚m/ bak şỊndi lermỊo:li hep birdır/ işine Gelen lermıo:li Dẹy/ Gelmeen lermi Dẹy//

1..
2 ≠ST gurbete
3 ≠ST yağ
4 I.e. the microphone
5 For the form igeri with a prothetic vowel, cf.85/23, 98/87, 98/97, and 115/8
6 = olaman, alittle (but quite well-known) fishing- village close to Fatsa in the province of Ordu?
7 I.e. Kalanima or Kalenima Deresi, the main river in Akçaabat (on the village of the informant is situated), which flows from the Sidiksa area in the south and out in the sea immediately to the east of the kasaba of Akçaabat. For the village of Kalanima. 116/36 and 119/16
8 ≠ST öğütmeye
9 ≠ST değil mi?
10 ≠ST asırda, with the vocalism to be expected, concidering that the word has been copied from Persian (<Arabic ‘aşr).Occurs again with a prothetic [y] and secondary lengthening in 1.45
11 =çıkı çıkay?
12 ≠ST fakir
13 For this form of the superlative particle, cf.11/15, 48/61, 96/7, 111/13, 111/14

Kaynak: Brendemoen,Bernt.Trabzon Dialects